The Great Filter: စကြဝဠာကြီးက ဘာကြောင့် ဒီလောက်တိတ်ဆိတ်နေရတာလဲ?
ကြယ်တွေ သန်းပေါင်းများစွာ လင်းလက်နေတာကို မြင်ရတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ စိတ်ထဲမှာ မေးခွန်းတစ်ခု အလိုလို ပေါ်လာတတ်တယ်။ "ငါတို့အပြင် တခြားသက်ရှိတွေ ရှိနေဦးမလား" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါ။
The Great Filter: စကြဝဠာကြီးက ဘာကြောင့် ဒီလောက်တိတ်ဆိတ်နေရတာလဲ?
ကြယ်တွေ သန်းပေါင်းများစွာ လင်းလက်နေတာကို မြင်ရတဲ့အခါ ကျွန်တော်တို့ စိတ်ထဲမှာ မေးခွန်းတစ်ခု အလိုလို ပေါ်လာတတ်တယ်။ "ငါတို့အပြင် တခြားသက်ရှိတွေ ရှိနေဦးမလား" ဆိုတဲ့ မေးခွန်းပါ။
သင်္ချာသဘောတရားအရ တွက်ကြည့်ရင် ဒီစကြဝဠာထဲမှာ ကျွန်တော်တို့လို အဆင့်မြင့် သက်ရှိယဉ်ကျေးမှုတွေ ထောင်ပေါင်းများစွာ ရှိနေသင့်တယ်။ ဒါပေမဲ့... ဘာသံမှ မကြားရဘူး။ ဘာ sign မှ မတွေ့ရဘူး။ စကြဝဠာကြီးက ကြောက်စရာကောင်းလောက်အောင် တိတ်ဆိတ်နေတယ်။ ဒီတိတ်ဆိတ်မှုကြီးကို ရှင်းပြဖို့ သိပ္ပံပညာရှင်တွေက သီအိုရီတစ်ခု ထုတ်ထားတယ်။ အဲ့ဒါကတော့ "The Great Filter" (စစ်ထုတ်မှုကြီး) ပါပဲ။
စကြဝဠာရဲ့ ကြီးမားသော စစ်ဆေးဂိတ်
"The Great Filter" ဆိုတာ သက်ရှိတစ်ခုဟာ ရိုးရှင်းတဲ့ ဆဲလ်အဆင့်ကနေ ကြယ်တာရာတွေကြား ခရီးသွားနိုင်တဲ့ အဆင့်မြင့်ယဉ်ကျေးမှုတစ်ခုအဖြစ် မပြောင်းလဲခင် ဖြတ်ကျော်ရမယ့် အလွန်ခက်ခဲတဲ့ အတားအဆီးတစ်ခုပါ။ ဒီအတားအဆီးက သက်ရှိအားလုံးနီးပါးကို ဖျက်ဆီးပစ်လိုက်နိုင်လောက်အောင် ကြမ်းတမ်းပါတယ်။
ဒီနေရာမှာ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေအတွက် ဖြစ်နိုင်ခြေ နှစ်ခုပဲ ရှိပါတယ်။ အဲဒီအချက်တွေက သင့်ကို ကြက်သီးထစေပါလိမ့်မယ်။
စစ်ထုတ်မှုကြီးက ငါတို့နောက်မှာ ကျန်ခဲ့ပြီ (The Golden Ticket)
ဒါက အကောင်းမြင်တဲ့ ရှုထောင့်ပါ။ စဉ်းစားကြည့်ပါ။ ကျောက်တုံး၊ ရေ၊ လေ စတဲ့ အသက်မရှိတဲ့အရာတွေ ပေါင်းစပ်ပြီး "အသက်" (Life) ဆိုတာ စဖြစ်လာဖို့က ထီသန်းပေါင်းများစွာ ပေါက်သလို အရမ်းခက်ခဲလွန်းပါတယ်။
နောက်တစ်ခုက "အသိဉာဏ်" ပါ။ သက်ရှိဖြစ်လာရင်တောင် လူသားတွေလို နည်းပညာထွင်နိုင်တဲ့ ဦးနှောက်မျိုးရဖို့က မဖြစ်နိုင်သလောက် ရှားပါးပါတယ်။ (ဥပမာ - ဒိုင်နိုဆောတွေ ကမ္ဘာပေါ်မှာ နှစ်သန်းပေါင်းများစွာ ကြီးစိုးခဲ့ပေမယ့် စက်ရုပ်တွေ၊ ဒုံးပျံတွေ တည်ဆောက်နိုင်တဲ့ အသိဉာဏ်မျိုး ဘယ်တော့မှ မရရှိခဲ့ပါဘူး)။
ဒါကြောင့် ဒီစကြဝဠာကြီး တိတ်ဆိတ်နေတာက တခြားသူတွေ ပျက်စီးသွားကြလို့ မဟုတ်ပါဘူး။ အစကတည်းက ကျွန်တော်တို့လောက် ကံမကောင်းခဲ့ကြလို့ပါ။ ကျွန်တော်တို့ လူသားတွေကသာ ဒီအဆင့်ကိုရောက်အောင် ဖြတ်ကျော်နိုင်ခဲ့တဲ့ တစ်ဦးတည်းသော "အထူးကံကောင်းသူများ" ဖြစ်နေလို့ပါပဲ။
စစ်ထုတ်မှုကြီးက ငါတို့ရှေ့မှာ ရှိနေတုန်းပဲ (The Doom)
ဒါကတော့ အဆိုးဆုံး အိပ်မက်ဆိုးပါပဲ။ ဒီသီအိုရီအရ တခြားဂြိုဟ်တွေမှာလည်း ကျွန်တော်တို့လိုပဲ အဆင့်မြင့် သက်ရှိတွေ ပေါ်ထွန်းခဲ့ကြဖူးတယ်။ နည်းပညာတွေ တိုးတက်ခဲ့ကြဖူးတယ်။
ဒါပေမဲ့ သူတို့အားလုံးဟာ အဆင့်တစ်ခုရောက်တဲ့အခါ ကိုယ့်ကိုယ်ကိုယ် ပြန်ဖျက်ဆီးမိသွားကြတယ်။ (ဥပမာ - နျူကလီးယားစစ်ပွဲ၊ ထိန်းချုပ်မရတဲ့ AI နည်းပညာ၊ ရာသီဥတုပျက်စီးမှု)။ အာကာသထဲ ခရီးမထွက်နိုင်ခင်မှာပဲ မျိုးသုဉ်းသွားကြတာပါ။ ဒါဆိုရင် ကျွန်တော်တို့ရဲ့ ရှေ့မှာလည်း ရှောင်လွှဲလို့မရတဲ့ "သေမင်းတမန် ချောက်ကမ်းပါးကြီး" စောင့်ကြိုနေပါပြီ။
ဒါကြောင့် ပညာရှင်တွေက ပြောကြတာပါ... "အင်္ဂါဂြိုဟ်ပေါ်မှာ ဘက်တီးရီးယားလေး တစ်ကောင်ကို တွေ့လိုက်ရရင်တောင် အဲဒါဟာ ကျွန်တော်တို့အတွက် သတင်းဆိုး ဖြစ်သွားနိုင်ပါတယ်" လို့။
ဘာကြောင့်လဲ? အဲဒီဘက်တီးရီးယားက "အသက်စဖြစ်ဖို့ လွယ်ကူတယ်" ဆိုတာကို သက်သေပြလိုက်လို့ပါ။ စဉ်းစားကြည့်ပါ... "အစပြုဖို့ လွယ်ကူတယ်၊ ဒါပေမဲ့ စကြဝဠာထဲမှာ ဘယ်သူမှ မရှိဘူး" ဆိုရင် အဖြေက တစ်ခုတည်း ရှိပါတယ်။ "အလယ်မှာ ဘယ်သူမှ မကျော်နိုင်တဲ့ အန္တရာယ်ကြီး ရှိနေလို့" ပါပဲ။
လူသားတို့၏ တာဝန်
ကျွန်တော်တို့ဟာ လက်ရှိအချိန်မှာ "နည်းပညာအရ အရွယ်ရောက်စ" အဆင့်ကို ရောက်နေပါပြီ။ မီးခြစ်နဲ့ ကစားတတ်စ ကလေးငယ်တစ်ယောက်လိုပါပဲ။ The Great Filter ဟာ ကျွန်တော်တို့ ကိုယ်တိုင် ဖန်တီးလိုက်တဲ့ နည်းပညာတွေ ဖြစ်လာနိုင်သလို၊ သဘာဝဘေးအန္တရာယ်လည်း ဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ဒါပေမဲ့ ကြောက်ရွံ့နေဖို့တော့ မဟုတ်ပါဘူး။ ကျွန်တော်တို့မှာ "ရွေးချယ်ခွင့်" ရှိပါတယ်။ ကျွန်တော်တို့ဟာ စကြဝဠာကြီးက သူ့ကိုယ်သူ ပြန်လည်လေ့လာဖို့ ဖန်တီးထားတဲ့ မျက်လုံးတွေပါ။ ဒီရှားပါးလှတဲ့ အသိဉာဏ်မီးတောက်လေး မငြိမ်းသွားအောင် ထိန်းသိမ်းဖို့က ကျွန်တော်တို့အားလုံးရဲ့ တာဝန်ဖြစ်ပါတယ်။
တိတ်ဆိတ်နေတဲ့ စကြဝဠာကြီးထဲမှာ ကျွန်တော်တို့ဟာ တစ်ဦးတည်းသော မျှော်လင့်ချက် ဖြစ်ကောင်းဖြစ်နိုင်ပါတယ်။
ကျွန်တော် အရင်တစ်ခါ တင်ဆက်ခဲ့တဲ့ "The Dark Forest Theory (အမှောင်ထုတောအုပ် သီအိုရီ)" ကို မှတ်မိကြဦးမယ် ထင်ပါတယ်။ အဲဒီသီအိုရီနဲ့ အခုပြောတဲ့ "The Great Filter" က ကွာခြားချက် ကြီးမားပါတယ်။
🌌 The Dark Forest Theory က ပြောတာက - အပြင်မှာ ဂြိုဟ်သားတွေ အများကြီး "ရှိနေတယ်"။ ဒါပေမဲ့ သူတို့က အမဲလိုက် မုဆိုးတွေ ရန်ကနေ ကြောက်လို့ ပုန်းနေကြတာ။ တိတ်ဆိတ်နေတာက "ပုန်းအောင်းခြင်း (Hiding)" ဖြစ်ပါတယ်။
💀 The Great Filter က ပြောတာက - အပြင်မှာ ဂြိုဟ်သားတွေ "မရှိတော့ဘူး" (သို့မဟုတ်) အစကတည်းက "မဖြစ်လာခဲ့ကြဘူး"။ အဆင့်မြင့် ယဉ်ကျေးမှုမဖြစ်ခင်မှာပဲ မျိုးသုဉ်း ပျက်စီးသွားကြပြီ။ တိတ်ဆိတ်နေတာက "သေဆုံးခြင်း (Extinction)" ဖြစ်ပါတယ်။
Original Concept: Robin Hanson (1998) - "The Great Filter - Are We Almost Past It?"